İş dünyasında cinsiyet eşitliği, işletmelerin bildirdiği olumlu sonuçlarla bağlantılı. Ancak şirketlerin bu kazancı fark etmesi, eşitlik uygulamalarını artırmaya yetmiyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) 2026’da “Women in Business and Management: Scaling Success” raporunu yayımladı. Rapor, 2025’te 99 ülkedeki 11.957 işletmeye uygulanan ankete dayanıyor. Ayrıca sonuçları 2013 ve 2018 turlarıyla karşılaştırıyor.
İşletmelerin yüzde 68,5’i getiri görüyor
2025’te işletmelerin yüzde 68,5’i, cinsiyet eşitliği ve çeşitlilik girişimlerinin iş sonuçlarını iyileştirdiğini bildirdi. Bu oran 2018’e göre 11,1 puan yüksek. Kâr artışı bildiren işletmelerin yüzde 87,4’ü en az yüzde 5’lik artış yaşadı. Bu artış, kadınların yönetimdeki payını artıran girişimlerle bağlantılı. Üstelik işletmelerin yüzde 13,4’ü kâr artışının yüzde 20’yi aştığını söyledi. Ancak anket işletmelerin kendi bildirimine dayanıyor. Bu nedenle sonuçlar neden-sonuç ilişkisini değil, bir bağlantıyı gösteriyor.
Üst yönetimde ilerleme var
Kadın CEO’su olan işletmelerin oranı 2013’te yüzde 23,4’ten 2025’te yüzde 28,2’ye çıktı. Kadın yönetim kurulu başkanı olan işletmelerin oranı ise yüzde 13,1’den yüzde 30,9’a yükseldi. Ayrıca yönetim kurulunda en az yüzde 30 kadın bulunan işletmelerin payı yüzde 38,3’ten yüzde 45,5’e arttı. Üst yönetimde cinsiyet dengesi 5 puan, kıdemli yönetimde 1,6 puan iyileşti.
Alt ve orta kademede eşitlik geriliyor
Ancak aynı dönemde alt kademelerde tablo tersine döndü. Cinsiyet dengesine ulaşan işletmelerin payı alt yönetimde yüzde 22,5’ten yüzde 21,1’e geriledi. Orta yönetimde ise bu oran yüzde 24,7’den yüzde 18,3’e düştü. Ayrıca dengeli işgücüne sahip işletmelerin payı 6,2 puan düştü. Bu işletmelerde iki cinsiyet de yüzde 40 ile yüzde 60 arasında yer alıyor. Yani iş dünyasında cinsiyet eşitliği, üst yönetimdeki ilerlemeye rağmen her kademede güçlenmiyor.
Eğitim bu tabloyu açıklamıyor. Yükseköğretime katılım oranı 2023’te kadınlarda yüzde 46,4, erkeklerde yüzde 40,3. Buna karşılık kadın kıdemli yönetici çalıştıran işletmelerin payı insan kaynaklarında yüzde 62,5. Finans ve idari işlerde bu oran yüzde 55,4. Kâr ve zarar sorumluluğunda ise bu oran yüzde 19,8, Ar-Ge’de yüzde 26,3. Üstelik rapora göre bu iki alan, CEO ve yönetim kurulu görevlerine giden yolda kritik basamaklar.
Politika var, uygulama azalıyor
İşletmelerin yüzde 74,8’i 2025’te cinsiyet eşitliği politikasına sahipti. Ancak eşitlik girişimlerini uygulayan işletmelerin payı 2018’de yüzde 37,4 iken 2025’te yüzde 26,5’e geriledi. Örneğin doğum izni ve destek programları 11,3 puan, eşit ücret uygulamaları ise 19,6 puan azaldı. Rapora göre işletmelerin en etkili saydığı önlemlerden ikisi bu düşüşün içinde.
Dolayısıyla soru, şirketlerin eşitliğin getirisini görüp görmediği değil. Asıl soru, bu bilginin neden uygulamaya dönüşmediği. İş dünyasında cinsiyet eşitliği, politika yazmaya olduğu kadar o politikayı uygulamaya da bağlı.
Kaynak:
https://www.ilo.org/publications/major-publications/women-business-and-management-scaling-success
