Kadınlarda depresyon riski erkeklere göre daha yüksek ve Fransa’da yayımlanan yeni bir rapor bunu yalnızca biyolojiyle açıklamıyor. Fransa Kadın-Erkek Eşitliği Yüksek Konseyi (HCE) 2 Kasım 2026’da 128 sayfalık bir rapor yayımladı. Rapor, depresyonu çocukluktan yaşlılığa kadar toplumsal koşullar üzerinden inceliyor. Santé publique France’ın 2024 barometresi 18-79 yaş arası yetişkinlere son 12 ayı sordu. HCE’nin aktardığına göre majör depresif dönem yaşama oranı kadınlarda yüzde 18,2, erkeklerde yüzde 12,8.
Fark ergenlikte açılıyor
Rapora göre kızlarla erkekler arasındaki ruh sağlığı farkı ergenlikten önce neredeyse yok. Fark 12 yaşında ortaya çıkıyor. EnClass anketinde ruhsal iyi oluş Fransa’da ortaokulun ilk yılında kızlarda yüzde 71,3, erkeklerde yüzde 85,1. Son yılında ise kızlarda yüzde 57,7’ye düşerken erkeklerde yüzde 80,3’te kalıyor. Lisede yüksek depresyon riski taşıyan kızların oranı yüzde 25,7, erkeklerin oranı yüzde 11,7.
Rapor bu farkı bireysel zayıflığa bağlamıyor. Örneğin kızlar güzellik normlarına, beden denetimine ve cinsiyetçi tacize daha fazla maruz kalıyor. Ayrıca sosyal medya karşılaştırma yoluyla bu baskıyı güçlendirebiliyor. Bu nedenle HCE, sosyal medyaya asgari yaş sınırı getirmeyi öneriyor.
Annelik beklentisi yardım istemeyi zorlaştırıyor
Hamilelikte ve doğum sonrası aylarda depresif belirtiler sık görülüyor. Ancak sorun çoğu zaman fark edilmiyor. Rapora göre gebelik depresyonlarının yaklaşık yarısı, doğum sonrası depresyonların ise yaklaşık üçte biri tespit edilmiyor. Oysa gebelik, düzenli kontrolün olduğu bir dönem.
Bunun yanında “mutlu anne” beklentisi suçluluk duygusunu artırabiliyor. Üstelik bakım yükü eşit dağılmıyor. Rapora göre anneler, çocuk bakım çözümlerine ilişkin işlemlerin yüzde 70’ini yürütüyor, babalar yüzde 15’ini. Bu veri bakım düzenlemesiyle ilgili işlemleri ölçüyor, bakımın tamamının paylaşımını değil. Buna karşılık HCE, doğum sonrası izlemi çocuğun iki yaşına kadar uzatmayı öneriyor.
İş yaşamında zihinsel yük birikiyor
Rapora göre yüksek zihinsel yük kadınların yüzde 46’sını, erkeklerin ise yüzde 30’unu etkiliyor. Üstelik kadınlar daha düşük gelirle çalışıyor. Özel sektörde kadınların ortalama maaşı erkeklerden yüzde 21,8 düşük. Kısmi zamanlı çalışma kadınlarda yüzde 26,6, erkeklerde yüzde 9,2.
Çalışanların yüzde 40’ı iş yerinde cinsiyetçi ya da cinsel şiddete tanık olduğunu, yüzde 25’i doğrudan yaşadığını söylüyor. Bakım alanında tablo daha ağır. Evde bakım çalışanlarının yüzde 38’i, hemşirelerin yüzde 34,5’i bu şiddetten etkilenmiş. Dolayısıyla iş yeri, kadınlarda depresyon riski tartışmasının dışında kalamaz.
Para sıkıntısı ve yaşlılıkta geç kalan tanı
Rapor, ekonomik koşulları belirleyici etkenler arasında sayıyor. Örneğin mali durumunu zor görenlerde depresif dönemlerin görülme oranı yüzde 28, kendini rahat hissedenlerde yüzde 9. Yaşlılıkta ise bu tablo ağırlaşıyor. Avrupa’da kadınların emekli gelirleri erkeklerden yaklaşık yüzde 25 düşük. Üstelik depresyon bu yaşta bedensel şikâyetler ya da içe çekilme olarak görünüyor ve yaşlanmanın doğal sonucu sayılabiliyor. Bu da tanıyı geciktiriyor.
Çözüm yalnızca bireysel tedavide değil
Rapora göre ruhsal sorun yaşayan kişilerin yüzde 64’ü hiçbir ruh sağlığı hizmetine başvurmuyor. Bu oran kadınlarda yüzde 62, erkeklerde yüzde 69. HCE, erkeklerde duyguların gizlenmesinin de yardım aramayı sınırlayabileceğini not ediyor. Yani sorun kadınlara özgü bir zayıflık değil, hizmetlere ve koşullara erişimle ilgili.
HCE toplam 42 öneri sunuyor. Öneriler arasında tükenmişlik dahil psikososyal sorunları meslek hastalığı saymak ve iş yerlerinde cinsiyetçi şiddeti zorunlu risk değerlendirmesine eklemek de var. Konsey ayrıca ulusal ruh sağlığı stratejisinin açık hedefi olarak cinsiyete bağlı eşitsizliklerin azaltılmasını istiyor. Kadınlarda depresyon riski, bu yüzden sağlık hizmetlerinin yanında çalışma, bakım ve gelir politikalarını da kapsıyor.
- HCE (2 Kasım 2026): Kadınların ruh sağlığı ve depresyon riski raporu
- Santé publique France (Aralık 2025): Santé publique France, resmi internet sitesi
