Sürdürülebilirlik tartışmalarında kadınlar hem en fazla etkilenen hem de en güçlü çözüm üreticisi grup. Ama kadınlar ve sürdürülebilirlik ilişkisi karar mekanizmalarında hâlâ yeterince karşılık bulmuyor.
Oysa veriler bu çelişkiyi net biçimde ortaya koyuyor.
Kurumsal sürdürülebilirlikte kadın liderlik
2025 itibarıyla büyük şirketlerde sürdürülebilirlik yöneticilerinin yüzde 63’ü kadın. 2015’te bu oran yüzde 17’ydi. On yılda neredeyse dört katına çıkan bu oran, kadınların kurumsal sürdürülebilirlik gündemini şekillendirmedeki rolünü gösteriyor.
Enerji sektöründe de benzer bir tablo var. IRENA’nın araştırmasına göre enerji sektöründe cinsiyet çeşitliliği olan organizasyonlar yenilenebilir enerji dağıtım hızını yüzde 20-25 artırıyor. Fransa’da yapılan ve 243 büyük şirketi kapsayan araştırma ise kadın liderliğinin ESG puanlarını doğrudan yükselttiğini ortaya koyuyor.
Buna karşın genel yönetim kademelerinde kadın oranı hâlâ yüzde 29’da kalıyor. Sürdürülebilirlik liderliğindeki güçlü temsil, diğer alanlara henüz yansımıyor.
Gıda ve tarımda kadın emeği
Dünya gıda üretiminin yarısını kadınlar gerçekleştiriyor. Gelişmekte olan ülkelerde bu oran yüzde 80’e çıkıyor.
2026, BM tarafından Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı olarak ilan edildi. 123 ülkenin ortak sponsorluğuyla kabul edilen bu karar, kadın çiftçilerin gıda sistemlerindeki görünmez emeğini küresel gündemin merkezine taşıyor.
Ama tablo çelişkili. Dünya genelinde arazi sahiplerinin yalnızca yüzde 20’si kadın. Kadınlar toprağı işliyor ama ona sahip olamıyor. Araştırmalar, kadınlara eşit arazi hakkı tanınsa tarımsal verimin yüzde 20-30 artabileceğini gösteriyor.
Yerli kadınların ekolojik bilgisi
BM’nin iklim değişikliği ve arazi raporları, yerli kadınların çevre korumadaki rolünü defalarca öne çıkarıyor. Tohum çeşitliliğinin korunması, biyoçeşitlilik yönetimi, ormansızlaşmayla mücadele ve sürdürülebilir toprak yönetimi bu rolün somut biçimleri.
Guatemala’da yürütülen iklim direnci projesinde katılımcıların yüzde 75’i kadın. Atalardan gelen tarım bilgisi, kuraklığa dayanıklı tohumlar ve organik toprak yönetimi teknikleriyle birleşiyor. Projeye katılan ailelerin üçte ikisinde gelir artışı ve gıda fazlası elde edildi.
Yerli kadınların bu bilgi birikimi artık modern iklim modelleriyle de buluşuyor. Bazı bölgelerde kadınların gözlemledikleri iklim göstergeleri meteoroloji bilimcilere veri sağlıyor ve tahmin doğruluğunu artırıyor.
Siyasi güç ve çevre politikası
G20 ülkelerini 1990-2022 yılları arasında inceleyen araştırma, kadın siyasi güçlenmesinin yenilenebilir enerji talebini doğrudan artırdığını ortaya koyuyor.
Bu ilişki başka verilerle de destekleniyor. Yönetimde kadın temsili yüksek olan ülkeler uluslararası çevre anlaşmalarını daha fazla onaylıyor. Kadın parlamenter oranı yüksek ülkelerde CO2 emisyonları daha düşük seyrediyor.
IPCC’nin arazi ve iklim raporu da kadınların karar alma süreçlerine dahil edilmesinin hem uyum hem de azaltım hedeflerini güçlendirdiğini vurguluyor.
Katkı büyük, karar gücü küçük
Tüm bu veriler bir arada değerlendirildiğinde çarpıcı bir tablo ortaya çıkıyor.
Kadınlar gıda üretiminin yarısını gerçekleştiriyor ama arazinin yüzde 80’ine sahip değil. Kurumsal sürdürülebilirlik pozisyonlarının yüzde 63’ünü dolduruyor ama genel yönetimde yüzde 29’da kalıyor. Çevre politikalarını güçlendiriyor ama bakanlıkların yüzde 12’sini yönetiyor.
Sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak için kadınların yalnızca bu süreçlere katkı sunması değil, bu süreçleri yönetmesi de gerekiyor. Veri bu sonucu tutarlı biçimde işaret ediyor.
Kaynaklar:
FAO / BM Genel Kurulu. (2024). 2026 Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı İlanı.
IRENA. (2023). Gender Diversity in Renewable Energy Organizations.
Earth5R. (Aralık 2025). 25 Most Influential Women in Sustainability 2025.
