İklim krizi ve kadınlar arasındaki bağ, UN Women’ın yeni verileriyle daha net görünüyor. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women), 10 Kasım 2026’da Antalya’daki COP31 kapsamında bir açıklama yaptı. Açıklamaya göre dünyada en az 1,5 milyar kadın ve kız çocuğu, iklim risklerinin yoğun olduğu bölgelerde yaşıyor. Bu sayı, kadın ve kız çocuklarının üçte birinden fazlasına denk geliyor. Veriler, UN Women’ın “Gender Equality in the Age of Climate Crisis” bilgi notuna dayanıyor. Not; yoksulluğu, bakım emeğini, şiddeti ve karar süreçlerini birlikte ele alıyor.
Yoksulluk ve gelir kaybı
UN Women’a göre en kötü senaryoda 141 milyon kadın ve kız çocuğu daha aşırı yoksulluk içinde yaşayabilir. Gelir tarafında ise 24 ülkenin verisi var. Ortalama sıcaklıktaki 1 derecelik artış, kadınların toplam gelirinde erkeklere kıyasla yüzde 34 daha fazla kayıpla ilişkili. Ancak bu bulgu nedensellik değil, ilişki gösteriyor.
Su toplama ve bakım emeği
Evinde suya erişemeyen 1,8 milyar insanın yaşadığı hanelerin üçte ikisinde, su toplama işini esas olarak kadınlar yapıyor. UN Women, yüksek emisyon senaryosunda su toplamaya ayrılan sürenin 2050’ye kadar yüzde 30’a varan oranda artabileceğini öngörüyor. Dolayısıyla bu iş yükü büyürse, ücretli işe ve eğitime kalan zaman da daralabilir.
Şiddet ve çocuk yaşta evlilik
14 ülkenin verisine göre uzun süreli aşırı kuraklık, cinsel şiddet riskiyle ilişkili. Üstelik bu risk, ergen kızlarda ve genç kadınlarda yüzde 21 daha yüksek. Buna ek olarak, çocuk yaşta evlilik verisinin ayrıştırılabildiği 46 ülkenin 24’ünde, kurak bölgelerde oranlar daha yüksek. Bu veriler nedensellik göstermiyor. Yine de iklim krizi ve kadınlar açısından risklerin koşullarla birlikte değiştiğini ortaya koyuyor.
Karar masalarında ve finansmanda kadınlar
Özellikle enerji alanında kadınlar, bakanlık portföylerinin dünya genelinde yalnızca yüzde 12’sini elinde tutuyor. Ayrıca çevre hakları savunucusu kadınlar, topluluklarını korudukları için taciz ve ölümle karşılaşabiliyor. Ayrıca finansmanda da açık bir fark var. Gelişmekte olan ülkeler ihtiyaç duydukları iklim finansmanının üçte birinden azını alıyor. İklim odaklı resmî kalkınma yardımının ise yalnızca yüzde 4’ü toplumsal cinsiyet eşitliğini önceliklendiriyor.
Yeşil dönüşümde fırsat var
UN Women, doğru yatırımlarla kadınların yeni net yeşil istihdamın yüzde 66’sına kadar erişebileceğini belirtiyor. Bu, 2035’e kadar 68 milyon ek iş anlamına geliyor. Buna karşılık 326 milyon kadın ve kız çocuğunun hâlâ elektriğe erişimi yok. Yani fırsatın gerçekleşmesi, enerjiye ve finansmana erişim gibi temel koşullara bağlı.
İklim planları ve UN Women’ın çağrısı
Ulusal katkı beyanlarının (NDC) yüzde 73’ü, kadınlar ve kız çocuklarının karşılaştığı iklim risklerini tanıyor. Ancak bu riskleri kapsamlı biçimde ele alan beyanların oranı üçte birin biraz üzerinde. UN Women, COP31’de liderlerden toplumsal cinsiyet eşitliğini iklim eyleminin merkezine koymalarını istiyor. Kuruluş ayrıca üç adım istiyor. Bunlar, tüm kadınlar ve kız çocukları için temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir çevre hakkı, cinsiyete duyarlı iklim finansmanı ve Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın tam uygulanması ve finanse edilmesi. İklim krizi ve kadınlar tartışmasında soru artık riskin tanınıp tanınmadığı değil, tanınan riske kaynak ayrılıp ayrılmadığı.
Kaynaklar
UN Women (2026). Gender Equality in the Age of Climate Crisis. Bilgi notu.
