Dünyanın en büyük şirketlerinde kadın CEO oranı yüzde 5. Bu rakam son on yılda anlamlı biçimde değişmedi.

Liderlik danışmanlık firması Egon Zehnder’in 2026 yılında yayımladığı araştırma, 2016-2025 yılları arasında 247 şirkette görev yapan 516 CEO’yu inceliyor. Piyasa değeri ve yıllık geliri 30 milyar doların üzerinde olan bu şirketlerde tablo net: CEO’ların yüzde 95’i erkek, yalnızca yüzde 5’i kadın.

Araştırma yalnızca bir fotoğraf sunmuyor. Aynı zamanda bu tablonun neden değişmediğini de açıklıyor.

Tablo on yıldır değişmedi

Yüzde 5. Sektörden sektöre, bölgeden bölgeye bu rakam tutarlı biçimde düşük kalıyor.

Teknoloji ve iletişim sektöründe kadın CEO oranı yüzde 3. Finans ve sanayi sektörlerinde yüzde 4. Sağlık sektöründe yüzde 5. Hizmet ve tüketim sektörlerinde ise yüzde 6 ile yüzde 7.

Coğrafyaya göre de tablo değişmiyor. Kuzey Amerika yüzde 8 ile en yüksek orana sahip. Güney Amerika yüzde 5, Avrupa yüzde 3, Asya-Pasifik ise yüzde 2.

En iyi performans gösteren bölgede bile kadın CEO’lar dramatik biçimde azınlıkta.

Geçişler kimin lehine işliyor?

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri CEO geçişlerinde ortaya çıkıyor.

Geçişlerin yüzde 85’i erkek CEO’dan bir başka erkek CEO’ya gerçekleşiyor. Yüzde 14’ü erkekten kadına ya da kadından erkeğe geçişi kapsıyor. Yalnızca yüzde 1’i kadın CEO’dan yine kadın CEO’ya.

Yani her 100 CEO geçişinde yalnızca 1’i bir kadından başka bir kadına devrediliyor. Bu oran, tablonun neden bu denli yavaş değiştiğini açıklamaya yeterli.

CEO nasıl seçiliyor?

Araştırma CEO seçim sürecini de ayrıntılı biçimde inceliyor. Bulgular, kadınların neden bu sürecin dışında kaldığını anlamak açısından önemli ipuçları sunuyor.

CEO’ların yüzde 80’i kendi şirketinin içinden yükseliyor. Yüzde 15’i dışarıdan atanıyor, yüzde 5’i ise her ikisini birleştiriyor. Yönetim kurulları açıkça şirketi içeriden tanıyan liderleri tercih ediyor.

Buna ek olarak CEO’ların yüzde 95’i aynı sektörden geliyor. Sektör uzmanlığı belirleyici bir kriter olmayı sürdürüyor.

Öte yandan araştırmanın şaşırtıcı bulgularından biri şu: CEO’ların yüzde 84’ü bu görevi ilk kez üstleniyor. Önceki CEO deneyimi zorunlu değil. Yönetim kurulları tanıdıkları liderlere büyük bahisler oynuyor.

Bu veriler bir arada düşünüldüğünde şunu söylüyor: Kadınlar bu kriterleri karşılıyor. Ama süreçte görünür olmakta zorlanıyor.

Kadınlar farklı bir yoldan mı geliyor?

Araştırma, CEO’ya giden yolun kadınlar için erkeklerden farklı göründüğüne de işaret ediyor.

Erkek CEO’lar en sık 54-58 yaş arasında atanıyor. Kadın CEO’lar ise çok daha geniş bir yaş aralığında, 46 ile 69 arasında göreve geliyor. Araştırmacılar bu geniş aralığın, kadınların zirveye daha dolambaçlı bir yoldan ulaştığını gösterebileceğini belirtiyor. Ertelenen fırsatlar ya da kariyerlerinin farklı aşamalarında karşılaştıkları yapısal engeller bu tabloyu şekillendiriyor olabilir.

Ancak araştırmanın umut vaat eden bir bulgusu da var. Göreve geldikten sonra kadın CEO’ların görev süreleri erkek meslektaşlarından anlamlı biçimde farklılaşmıyor. Yani kadınlar tepe noktaya ulaştığında orada kalabiliyor. Asıl sorun oraya ulaşmak.

Sorun arama sürecinde değil, öncesinde

Araştırmanın en önemli çıkarımı şurada gizli.

CEO seçimlerinin yüzde 80’i şirket içinden gerçekleşiyor. Yani bir kadının CEO olabilmesi için önce o şirketin liderlik kademelerinde yükseliyor ve halef listelerine giriyor olması gerekiyor. CEO araması başladığında kısa listeye giremezse arama süreci onu kurtaramıyor.

Nitekim araştırma, kadınların liderlik kanallarında yeterince yer almadığına işaret ediyor. Orta ve üst yönetim kademelerinde kadın temsilinin artmaması, CEO aday havuzunu doğrudan daraltıyor.

Başka bir deyişle sorun CEO aramaları değil. CEO aramasına girecek kadın havuzunun nasıl büyüyeceği.

Yüzde 5 ne anlama geliyor?

Egon Zehnder’in araştırması on yılı kapsıyor. Ve bu on yılın sonunda tablo şöyle: 20 CEO’dan 19’u erkek.

Bu sonuç fırsatlar eşit dağılıyor ancak kadınlar bu fırsatları değerlendiremiyor şeklinde yorumlanamaz. Araştırma, yapısal bir örüntüye işaret ediyor. CEO seçim süreçleri, liderlik kanalları ve halef planlaması kadınların önünde görünmez ama belirleyici engeller oluşturuyor.

Değişimin gerçekleşmesi için CEO aramalarında daha fazla kadın ismi aramak yeterli değil. Kadınların o arama sürecine girebileceği koşulların on yıl öncesinden hazırlanması gerekiyor.

Kaynak:
Egon Zehnder. (2026). Global CEO Study 2026: The Path to the Top.
https://www.egonzehnder.com/insights

Barth, C. (18 Haziran 2026). Only 1 in 20 CEOs Are Women. The Business Journals / Bizwomen.
https://www.bizjournals.com/bizwomen