Habitat Derneği’nin Infakto RW ortaklığıyla hazırladığı Gençlerin İyi Olma Hali Raporu 2025, Türkiye’de gençlerin iş, ekonomi ve gelecek algısına dair önemli bir tablo ortaya koyuyor. Rapor, özellikle genç kadınların iş gücüne katılımıkonusunda dikkat çekici bir ayrışmaya işaret ediyor.
Rapora göre gençlerin yarısından fazlası çalışmıyor. Ancak bu durum tüm gençler için aynı değil. Erkeklerin yüzde 59’u çalışırken, kadınlarda bu oran yüzde 38’de kalıyor.
Gençlerin genel durumu ne söylüyor?
Araştırma yalnızca istihdamı değil, gençlerin genel ruh halini de gösteriyor. 2025 itibarıyla gençlerin yüzde 54’ü yaşamından memnun olduğunu belirtiyor. Buna karşılık yüzde 45’i geleceğe umutla bakıyor.
Ancak geçmişle karşılaştırıldığında tablo farklılaşıyor. 2017 yılında yaşam memnuniyeti yüzde 71 seviyesindeydi. Bugün bu oran 17 puan daha düşük. Gelecek beklentisi de benzer şekilde geriliyor.
Dolayısıyla gençler tamamen umutsuz değil. Ancak güçlü bir güven duygusundan da söz etmek zor.
İş güvencesi neden belirleyici?
Çalışma durumu, gençlerin yaşam memnuniyetinde belirleyici bir rol oynuyor.
Veriler bu farkı açık şekilde gösteriyor. Çalışan gençlerde yaşam memnuniyeti yüzde 58 seviyesinde. Öğrencilerde bu oran yüzde 55. Buna karşılık iş arayan gençlerde yüzde 27’ye düşüyor.
Benzer fark gelecek beklentisinde de ortaya çıkıyor. Çalışan gençlerin yüzde 50’si geleceğe umutla bakıyor. Öğrencilerde bu oran yüzde 48. İş arayan gençlerde ise yalnızca yüzde 16.
Bu tablo, işin yalnızca gelir kaynağı olmadığını gösteriyor. Aynı zamanda bir güven duygusu yaratıyor.
Genç kadınlar neden daha dezavantajlı?
İstihdam verileri, genç kadınların daha sınırlı bir alanda hareket ettiğini gösteriyor.
Erkeklerin yüzde 59’u çalışıyor. Kadınlarda bu oran yüzde 38’de kalıyor. Aradaki 21 puanlık fark, yapısal bir ayrışmaya işaret ediyor.
Benzer durum “ev genci” kategorisinde de görülüyor. Kadınların yüzde 26’sı bu grupta yer alıyor. Erkeklerde oran yüzde 6. Bu fark, kadınların iş hayatının dışında kalmasının tesadüfi olmadığını ortaya koyuyor.
Bu tabloyu yalnızca bireysel tercihlerle açıklamak zor. Aksine aile içi roller ve bakım sorumluluğu belirleyici oluyor. Aynı zamanda esnek olmayan çalışma modelleri ve düşük ücret beklentisi de bu durumu güçlendiriyor.
Gençler neden iş bulamayacağını düşünüyor?
Araştırma, gençler arasında iş bulma konusunda güçlü bir güvensizlik olduğunu gösteriyor.
Gençlerin yüzde 72’si iş arasa bile kolayca iş bulamayacağını düşünüyor. Aktif iş arayanlarda bu oran yüzde 94’e çıkıyor.
Bu algının arkasında birkaç temel neden var. Gençlerin yüzde 38’i yeterli iş olanaklarının olmadığını söylüyor. Yüzde 33’ü iş bulmayı sağlayacak bağlantılara sahip olmadığını belirtiyor. Yüzde 29’u ise ücretlerin düşük olduğunu ifade ediyor.
Bu tablo, iş piyasasının yanı sıra sisteme duyulan güveni de yansıtıyor.
Gençler neden daha az risk alıyor?
Araştırma, gençlerin gelecek planlarında daha temkinli davrandığını gösteriyor.
Girişimcilik isteği son yıllarda belirgin şekilde düştü. 2017 yılında gençlerin yüzde 63’ü kendi işini kurmak istediğini belirtirken, 2025 itibarıyla bu oran yüzde 36’ya geriledi.
Benzer eğilim yurt dışı planlarında da ortaya çıktı. Yurt dışında eğitim almak isteyenlerin oranı yüzde 28’den yüzde 20’ye düştü. Başka bir ülkeye yerleşmek isteyenlerin oranı ise yüzde 43’ten yüzde 28’e geriledi.
Gençler ekonomik olarak ne durumda?
Ekonomik veriler, genel tabloyu tamamlıyor.
Gençlerin yalnızca yüzde 40’ı maddi durumundan memnun olduğunu belirtiyor. Bu oran 2017’de yüzde 61 seviyesindeydi. 2023’te yüzde 38’e kadar geriledi ve 2025’te sınırlı bir artış gösterdi.
Ayrıca gençlerin yüzde 84’ü ihtiyaç duyduğu gelir seviyesinin altında yaşadığını ifade ediyor. Gelir ile ihtiyaç arasındaki fark dikkat çekiyor. Ortanca gelir 10.001–30.000 TL aralığında ölçülürken, ihtiyaç duyulan gelir 30.001–50.000 TL aralığında ifade ediliyor.
Bununla birlikte borçluluk oranı da yüksek. Gençlerin yüzde 35’inin kredi kartı borcu var. Yüzde 19’u tüketici veya ihtiyaç kredisi kullanıyor.
Son olarak gençlerin en önemli gelir kaynağı hâlâ aile desteği.
