TÜPRAG, Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle yürütülen Miner Turtle projesi kapsamında uydu takip cihazı takılan “İnci” ve “Mercan” isimli iki yetişkin Caretta caretta Antalya’nın Kızılot sahilinden denize uğurlandı.
İnci ve Mercan’la birlikte proje kapsamında uydu takip cihazıyla izlenen deniz kaplumbağası sayısı altıya ulaştı. Elde edilen veriler, deniz kaplumbağalarının göç rotaları ile beslenme ve kışlama alanlarına ilişkin bilimsel çalışmalara katkı sağlarken, iklim değişikliğinin tür üzerindeki etkilerinin izlenmesine de olanak tanıyor.
TÜPRAG Metal Madencilik, Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle Ocak 2024’te hayata geçirilen Miner Turtle (Madenci Kaplumbağa) Projesi kapsamında, daha önce Altın, Gümüş, Fauna ve Flora isimli deniz kaplumbağalarına uydu takip cihazları takılmıştı. Projenin üçüncü yılında İnci ve Mercan’ın da denize uğurlanmasıyla uydu üzerinden izlenen yetişkin Caretta caretta sayısı altıya çıktı.
İnci ve Mercan, kamu temsilcileri, proje paydaşları ve gönüllülerin katıldığı etkinlikte EKAD uzmanları tarafından denize bırakıldı.
Etkinliğe Antalya Vali Yardımcısı Salih Yüce, Doğa Koruma ve Milli Parklar 6. Bölge Müdürü Hakan Mumcuoğlu, Antalya Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürü Dilek Erkalaycıoğlu, Tüprag Çevre ve Sürdürülebilirlik Direktörü Jale Şakıyan Ateş, EKAD Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Onur Candan’ın yanı sıra proje ekibi, gönüllüler ve davetliler katıldı.
Uydu takip çalışmaları sayesinde deniz kaplumbağalarının göç yolları, beslenme ve kışlama alanları ile habitat kullanımlarına ilişkin uzun dönemli bilimsel veri elde ediliyor. Bu yıl kullanılan yeni nesil takip cihazları ise kaplumbağaların çevresel koşullara ve iklim değişikliğine verdiği tepkilerin daha ayrıntılı incelenmesine imkân sağlayacak.
Proje kapsamında uydu takip cihazı takılan altı yetişkin Caretta caretta’nın yolculuğu uydu takip sistemi üzerinden izlenebiliyor.
İklim Değişikliğinin Etkileri Öngörülenden Çok Daha Erken
EKAD Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, daha önce yapılan bilimsel modellemelerde küresel ısınmanın etkisiyle Caretta caretta’ların göç rotalarında beklenen değişimlerin 2050 yılı civarında belirginleşeceğinin öngörüldüğünü belirtti. Miner Turtle kapsamında elde edilen uydu takip verilerinin ise bu değişimin beklenenden çok daha erken başlamış olabileceğine işaret ettiğini ifade eden Candan, 2026 yılında yapılan değerlendirmelerin, 2050 için öngörülen bazı rota değişikliklerinin yaklaşık 25 yıl önce gözlemlenmeye başladığını ortaya koyduğunu söyledi.
Tüprag Çevre ve Sürdürülebilirlik Direktörü Jale Şakıyan Ateş ise biyolojik çeşitliliğin korunmasını sürdürülebilirlik yaklaşımlarının temel unsurlarından biri olarak gördüklerini belirterek, Miner Turtle projesiyle hem bilimsel bilgi birikimine katkı sağlamayı hem de Akdeniz’in doğal mirasının korunmasını desteklemeyi hedeflediklerini ifade etti. Kızılot’ta kurulan daimi araştırma merkezi, sahada yürütülen koruma çalışmaları ve uydu takip teknolojilerinin birlikte önemli bir izleme ve koruma ağı oluşturduğunu belirten Şakıyan Ateş, projenin üçüncü yılında çalışmaların etki alanını genişleterek devam edeceklerini kaydetti.
Miner Turtle Ulusal ve Uluslararası Gönülüleri Bir Araya Getiyor
Miner Turtle, bilimsel araştırma ve saha koruma çalışmalarının yanı sıra toplumsal katılım ve farkındalığı da projenin önemli bir parçası olarak ele alıyor. İki yılda 212 ulusal ve uluslararası gönüllü saha çalışmalarına katılırken; eğitim ve farkındalık faaliyetleriyle 3 bin 100 öğrenciye, 1.450 turizm çalışanına ve 1.900 yerli ve yabancı ziyaretçiye ulaşıldı.
Tüprag, bilimsel veriler ışığında yürütülen izleme ve koruma çalışmalarını gönüllülerin ve yerel paydaşların katılımıyla destekleyerek deniz ekosisteminin ve doğal yaşamın korunmasına yönelik uzun vadeli katkısını sürdürmeyi hedefliyor.
Miner Turtle Projesi Hakkında
Miner Turtle Projesi, Akdeniz’in önemli deniz kaplumbağası üreme ve yuvalama alanlarından biri olan Antalya’nın Kızılot sahilindeki ekosistemin korunmasına katkı sağlamak amacıyla 2024 yılında Tüprag, Ekolojik Araştırmalar Derneği ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle hayata geçirildi. Proje kapsamında Kızılot’ta daimi bir araştırma merkezi kurularak gerekli teknik altyapı oluşturuldu. 16 kilometrelik sahil şeridinde uzmanlar ve gönüllülerle yuvalar tespit edilip korunurken; riskli yuvalar taşınıyor, yavru çıkışları izleniyor ve yavruların güvenle denize ulaşması için çalışmalar yürütülüyor.
Projenin 2024 ve 2025 yıllarındaki saha çalışmalarında toplam 4 bin 497 yuva ve 314 bin 867 yumurta kayıt altına alındı. Bu dönemde 110 bin 19 yavrunun denize ulaşması sağlanırken, 10 bin 569 yavru kurtarıldı ve 450 yuva koruma altına alındı. Elde edilen veriler, Kızılot’un korunması gereken önemli bir üreme alanı olduğunu ortaya koyarken, uzun dönemli izleme çalışmaları türün geleceğine ilişkin bilimsel bilgi birikimini de güçlendiriyor.
