Küresel ekonomi uzun süredir büyümeye odaklanmasına rağmen, bu büyümenin nasıl sürdürülebilir kılınacağı sorusu giderek daha önem kazanıyor. SKD Türkiye’nin özetini çıkarmış olduğu rapor, hâlihazırda sistemin büyük ölçüde lineer bir yapıda çalıştığını ve önemli bir değer kaybı oluşturduğunu öne çıkarıyor. Kaynak kullanımı artış göstermişken döngüsel ekonomi uygulamalarının geri planda kalması, ekonomik modelin temelinde sürdürülebilirlik eksikliği bulunduğunu gösteriyor. Bu durum, sadece çevresel değil, ekonomik sürdürülebilirlik açısından da kapsamlı bir dönüşüm gerekliliğine işaret ediyor.
Yeni yayımlanan rapor, küresel ekonominin ne kadar “lineer” kaldığını bir kez daha net ortaya koyuyor.
Öne çıkan kritik veriler:
• Küresel döngüsellik oranı: %6,9 → Yani ekonomiye giren materyallerin %93,1’i hâlâ bakir (virgin) kaynaklardan geliyor
• Küresel “Value Gap”: 25,4 trilyon € / yıl
→ Küresel GSYH’nin yaklaşık %31’i kadar değer kaybı
• Her 3 Euro ekonomik değerin 1 Euro’su kaybediliyor.
Değer kaybının dağılımı:
• Enerji kayıpları: 8,7 trilyon Euro
• Varlık değer kaybı (bina, makine): 5,2 trilyon Euro
• Kullanım sonu atık: 10 trilyon Euro
• Gıda kaybı ve israfı: 650 milyar Euro
• Üretim kayıpları: 904 milyar Euro
Büyük resim daha da çarpıcı:
• Kaynak kullanımı 1970’ten bu yana 3 katına çıktı
• Küresel emisyonların %50+’si, biyoçeşitlilik kaybı ve su stresinin büyük bölümü doğrudan materyal kullanımıyla bağlantılı
Raporun ana mesajı:
Döngüsellik yalnızca geri dönüşüm değil.
• Değeri korumak, uzatmak ve sistem içinde tutmak
• Ekonomik büyümenin kalitesini yeniden tanımlamak
Küresel döngüsellik nereye gidiyor?
• 2018 → %9,1
• 2020 → %8,6
• 2023 → %7,2
• 2026 → %6,9
Son 7 yılda döngüsellik sürekli geriliyor
Ekonomi büyürken döngüsellik artmıyor, aksine azalıyor
Ülke karşılaştırması:
• Hollanda’nın döngüsellik oranı %20–24 seviyesinde
Bu küresel ortalamanın 3 katı
Politika – iş modeli dönüşümü – veri altyapısı etkili
• AB ortalaması; %11–12
• Türkiye; %10–12 (tahmini / sektör bazlı değişken)
AB’ye yakın görünse de hâlâ gelişim alanı yüksek
Sonuç net: Bugünün lineer modeli yalnızca çevresel değil, ekonomik olarak da sürdürülemez.
